کتاب «ژاپن‌گونگی معماری؛ مطالعه تطبیقی تاریخ و معماری معاصر شرق و غرب» اثر آراتا ایسوزاکی، معمار، نظریه‌پرداز و برندۀ جایزۀ پریتزکر، با ترجمۀ دکتر الهام اندرودی به زبان فارسی منتشر شده است. این کتاب یکی از مهم‌ترین آثار نظری در حوزۀ معماری معاصر ژاپن به شمار می‌آید و با نگاهی انتقادی، به واکاوی مفهوم «ژاپن‌گونگی» و نسبت آن با تاریخ، فرهنگ و مدرنیته می‌پردازد. برخلاف روایت‌های متعارف تاریخ معماری که بر توالی سبک‌ها و دوره‌ها تمرکز دارند، ایسوزاکی هویت معماری ژاپن را پدیده‌ای پویا و تاریخی می‌داند که در بستر تعامل مستمر میان سنت و تجدد، شرق و غرب، و بومی‌گرایی و جهان‌گرایی شکل گرفته و همواره در حال بازتعریف است.

کتاب در چند محور به‌هم‌پیوسته سازمان یافته است. فصل‌های آغازین به تکوین اندیشۀ معماری مدرن در ژاپن و مباحثی همچون ملی‌گرایی، مدرنیزاسیون، سنت و جهانی‌شدن اختصاص دارد. در ادامه، نویسنده با تحلیل تطبیقی سه نمونۀ شاخص معماری ژاپن، یعنی معبد ایزه، معبد تودای‌جی و کاخ کاتسورا، نشان می‌دهد که این بناها صرفاً آثاری تاریخی نیستند، بلکه در دوره‌های مختلف به بستری برای بازاندیشی مفاهیم فضا، آیین، سازه و هویت تبدیل شده‌اند و نقشی تعیین‌کننده در شکل‌گیری اندیشۀ معماری معاصر ژاپن ایفا کرده‌اند.

یکی از ویژگی‌های برجستۀ این اثر، رویکرد میان‌رشته‌ای آن است که تاریخ معماری را با فلسفه، زیبایی‌شناسی، مطالعات فرهنگی و نقد تطبیقی پیوند می‌دهد. ایسوزاکی با بهره‌گیری از سنت‌های فکری ژاپنی و غربی، مفاهیمی چون فضا، زمان، آیین، بازنمایی، بازسازی و هویت را از منظری نو تفسیر می‌کند و از خلال تصاویر تاریخی، نقشه‌ها، دیاگرام‌ها و تحلیل‌های تصویری، درکی عمیق‌تر از پیوند معماری و فرهنگ ارائه می‌دهد.

مترجم در مقدمۀ کتاب، این اثر را یکی از بنیادی‌ترین متون نظری معماری ژاپن معرفی می‌کند و بر جایگاه ایسوزاکی به‌عنوان متفکری تأکید دارد که فراتر از آثار معماری خود، در بازاندیشی مفاهیم هویت، سنت و مدرنیته نقشی تعیین‌کننده داشته است. از دیدگاه مترجم، ارزش این کتاب در آن است که خواننده را با سازوکار شکل‌گیری هویت معماری ژاپن و شیوۀ مواجهۀ انتقادی آن با مدرنیته آشنا می‌سازد. ترجمۀ فارسی این اثر گامی مهم در گسترش منابع نظری معماری در ایران است و امکان بهره‌گیری دانشجویان، پژوهشگران و معماران را از یکی از تأثیرگذارترین متون اندیشۀ معماری معاصر ژاپن فراهم می‌آورد.