ارگ تاریخی بم در جوار شهر بم در بستر طبیعی متمایز با آثار مصنوع ممتازی شکل گرفته است. رشته قنات‌‌های متعددی از جنوب به شمال، آب گوارا را به شهر بم می‌‌رسانند. سنتی که ریشه‌‌ای کهن در تاریخ بم دارد. در کنار گسل بم در شرق شهر، شواهد کهن‌ترین قنات‌‌های ایران -ساخته‌شده در دورۀ هخامنشی- روی زمین مشهود است. این قنات‌‌ها شهر بم و باغ‌‌های آن را در طول تاریخ سیراب کرده است و به بم حیات بخشیده است. قلعۀ خشتی ارگ بم با شواهد ساخت از دورۀ سلوکی-اشکانی شاهد جریان زندگی در ادوار مختلف تاریخی بوده است. ارگ بم با ساختار فضایی شهر ایرانی-اسلامی، اندام‌‌های مهمی همانند حصارهای تودرتو، دروازه‌‌ها، بازار، مسجد، مدرسه، تکیه، کاروانسرا، خانه‌‌های اعیانی و مردم‌‌نشین را در خود جای داده است. پیرامون حاکم‌‌نشین ارگ را تأسیسات نظامی و حکومتی همچون سربازخانه و اسطبل محصور کرده است. در بالای حاکم‌‌نشین، عمارت چهارفصل به‌‌شکل چهارطاقی، برج بلند و چاه حفرشده در صخرۀ بم حکایت از هسته‌‌ای کهن و آیینی در این بخش دارد. ارگ تاریخی در دورۀ قاجار با انتقال ساکنان به بیرون ارگ، متروک‌شده و به همین دلیل از تخریب خیابان کشی‌های مدرن دورۀ پهلوی اول در بافت شهر بم نیز مصون مانده است. سنت ساخت و ساز با خشت در شهر بم تا به امروز تداوم داشته است و پس از شروع عملیات مرمت ارگ بم در دهۀ 70، فناوری‌‌ها و صنعتگری محلی مبتنی بر خشت در بازسازی بناها به‌‌کار گرفته شده است.

پس از زلزلۀ 1382، دوستداران میراث فرهنگی و مسئولین و دست اندکاران در ایران و سراسر جهان ناباورانه و در زمانی کوتاه با فاجعه و تخریب وسیع ارگ تاریخی بم مواجه شدند. پیکر ارگ بم بارها شاهد تخریب و بازسازی‌‌های متعدد در دوره‌های تاریخی حیات خود بوده، اما هیچ‌‌گاه ویرانی‌ به این وسعت به خود ندیده است. بازآفرینی ارگ بم پس از زلزله، خواست کارشناسان و مردم و مهم‌تر از آن اقدامی در جهت حفاظت از میراثی ملی بود. اکنون پس از گذشت بیش از دو دهه از زلزلۀ بم، به‌‌تدریج بازسازی بخشی از آثار ممکن شده است. اما به‌‌دلیل کمبود شواهد و مدارک کافی، اصالت برخی بازسازی‌‌ها جای سؤال دارد. نیاز مبرم به حفظ ارزش‌ تاریخی از یک سو و پیچیدگی عملیات اجرایی همراه با مقاوم‌‌سازی، بازسازی کالبد ارگ را پر هزینه، زمانبر و در بخش‌هایی ناممکن می‌‌سازد.

هدف نجات‌‌بخشی ارگ بم در دنیای مجازی، بازآفرینی تاریخ و رویدادهای ارگ، به‌‌همراه بازخوانی کالبدی آن است. بازآفرینی سه بعدی با رویکرد دانش بنیان، ضمن کمک به مستندسازی دقیق ارگ، با تصاویر ثابت و متحرک تولیدشده، امکان شناخت و خوانش بهتر را برای متخصصین و عموم مردم فراهم می‌کند. برای این منظور پژوهش "بازآفرینی مجازی ارگ بم" برای مستندسازی دانش‌بنیان با کمک سامانه‌‌های بازسازی سه بعدی کامپیوتری برنامه‌ریزی و پیگیری شد. فرآیند انجام این پژوهش با گام‌‌های مهم زیر همراه بوده است:

1. مطالعات تاریخی و تحولات کالبدی ارگ بم و بناها

2. کالبدشناسی و اندام شناسی ارگ و بناها

3. جمع آوری و تحلیل داده ها برای بازسازی سه بعدی مجازی

4. بازسازی سه بعدی و مدلسازی پیشرفته به بهره گیری همزمان از داده های ناهمگن

5. ارزیابی و اصلاح خطاها

6. مدلسازی وایرفریم سه بعدی بر مینای فتوگرامتری هوایی (پروژه IFCA)

7. بازآفرینی مجازی و اعتبارسنجی

8. تجسم بخشی سه بعدی

9. ارائه نتایج تجسم بخشی به شکل تصویری

کتاب حاضر تلاش پژوهشی پرچالش پیش‌گفته را با نگاه تحلیلی در سه بخش تدوین کرده است. بخش اول به بازشناسی تاریخ و کالبد ارگ بم- پیش و پس از زلزله - اختصاص یافته و بخش دوم بازسازی دانش بنیان ارگ بم را با شرح تجارب جهانی، تحلیل و معرفی می‌کند بخش سوم عبارت است از ارائه تصویری تجسم بخشی مبتنی بر کامپیوتر ارگ بم. بخش‌‌های سه گانۀ این کتاب لازم و ملزوم یکدیگر هستند. با وجود آنکه قلب کتاب مرتبط با بخش دوم و تحلیل فرآیند بازسازی سه بعدی کامپیوتری است، اما توالی این بخش‌‌ها در یک مجلد واحد قصد دارد این پیام را انتقال دهد که بازآفرینی مجازی یک اثر بدون شناخت دقیق آن ناممکن است.

اين كتاب توسط دكتر الهام اندرودی، دکتر محمدرضا متینی و دکتر علیرضا عینی‌فر تأليف  شده و در تابستان 1404 در سلسله انتشارات دانشگاه تهران چاپ و منتشر شده است.